Ausstellung "Zeichen der Zeit"

„Zeichen der Zeit. Deutsche Inschriften in Schlesien“ 31.01.–13.09.2026, Schlesisches Museum zu Görlitz Die Ausstellung „Zeichen der Zeit“ widmet sich besonderen Relikten der deutschen Vergangenheit Schlesiens. Sie thematisiert die ab 1945 von den kommunistischen Machthabern der Volksrepublik Polen verordnete „Entdeutschung“ der sogenannten „wiedergewonnenen Gebiete“. In deren Zuge wurden deutsche Inschriften jeglicher Art im öffentlichen Raum getilgt. Die Namen von Straßen, Plätzen, Geschäften und Firmen, Bezeichnungen öffentlicher Einrichtungen, Inschriften an Gedenkorten, Werbung, Sinnsprüche und Losungen mussten unsichtbar werden – alles, was noch vom Leben der deutschen Bewohner zeugte. Trotzdem kann man heute noch an vielen Orten in Nieder- und Oberschlesien deutsche Schriftzüge entdecken. Die meisten werden vom abbröckelnden Putz freigegeben, andere waren in Stein gemeißelt, in Metall oder mit Dachziegeln gestaltet. Heutzutage werden sie zum Anlass, sich mit der Geschichte sowie dem deutschen Kulturerbe in Schlesien auseinanderzusetzen. Die Ausstellung „Zeichen der Zeit“ präsentiert Fotografien von Thomas Voßbeck aus den Jahren 2018–2025 und Texte des Regionalforschers Dawid Smolorz, der die Schau kuratierte. Zu sehen sind etwa 80 Fotografien mit Erläuterungen des historischen Kontextes. Die Präsentation basiert auf dem von Dawid Smolorz initiierten und mit dem Haus der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit in Gleiwitz realisierten Online-Portals „Vergessene Inschriften“. Die Schau bietet eine Annäherung an dieses hochaktuelle und in Polen vieldiskutierte Phänomen kultureller Brüche und Kontinuitäten, um ihm mehr Sichtbarkeit zu verschaffen und Sensibilität zu bewirken. Das Begleitprogramm thematisiert den heutigen Umgang mit deutschen Inschriften - und allgemein mit dem deutschen Kulturerbe – insbesondere am Beispiel von Breslau. Das Projekt wird gefördert durch die Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit und die Erika-Simon-Stiftung. Info: https://www.schlesisches-museum.de/kulturreferat/zeichen-der-zeit „Znaki czasu. Niemieckie napisy na Śląsku“ 31.01.–13.09.2026, Muzeum Śląskie w Görlitz Wystawa „Znaki czasu” poświęcona jest szczególnym reliktom niemieckiej przeszłości Śląska. Porusza temat „odniemczania” tzw. „ziem odzyskanych”, nakazanego w 1945 r. przez komunistyczne władze PRL. W ramach tej akcji usunięto wszelkiego rodzaju niemieckie napisy w przestrzeni publicznej. Nazwy ulic, placów, sklepów i firm, nazwy instytucji publicznych, napisy w miejscach pamięci, reklamy, sentencje i hasła – wszystko, co świadczyło o obecności na tych terenach niemieckich mieszkańców, musiało zniknąć. Mimo to w wielu miejscach na Dolnym i Górnym Śląsku nadal można zobaczyć niemieckie napisy. Większość z nich odsłonił odpadający tynk, inne były wyryte w kamieniu, ukształtowane w metalu lub przez odpowiednie ułożenie dachówek. Dziś stają się one punktem wyjścia do refleksji i dyskusji na temat historii i niemieckiego dziedzictwa kulturowego na Śląsku. Wystawa prezentuje fotografie Thomasa Voßbecka z lat 2018–2025 oraz teksty regionalisty Dawida Smolorza, kuratora wystawy. Pokazujemy 80 fotografii wraz z objaśnieniami kontekstu historycznego. Prezentacja opiera się na zainicjowanym przez Dawida Smolorza i realizowanym wspólnie z Domem Współpracy Polsko-Niemieckiej w Gliwicach portalu internetowym „Zapomniane napisy”. Wystawa stanowi próbę pokazania tego niezwykle aktualnego i w Polsce szeroko dyskutowanego zjawiska kulturowych przełomów i ciągłości, aby nadać mu większą widoczność i uwrażliwić na kwestie niemieckiego dziedzictwa na Śląsku. Ten sam cel przyświeca też programowi wydarzeń towarzyszących wystawie, który pogłębia jej tematykę głównie na przykładzie Wrocławia. Projekt umożliwiło wsparcie finansowe ze strony Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacji Eriki Simon. Info: https://www.schlesisches-museum.de/pl/referat-kultury/znaki-czasu